یکی از راه های تامین مالی که شرکت مالکیت خود را به غیره نمیدهد انتشار اوراق قرضه خواهد بود . این روش قرن هاست که اهرم محرک اقتصاد جهانی را فعال میکند . در اصل این فعالیت عرصه یک قرارداد رسمی بدهی خواهد بود .
افراد و شرکت ها در نقش سرمایه گذار اوراق انتشار یافته میخرند و منابع مالی ناشر را تامین میکنند و در ادامه ناشر متعهد میشود در فاصله زمانی مشخص بهره را پرداخت بکنند و در تاریخ سر رسید اصل سرمایه را برگرداند .
چرا اوراق قرضه اهمیت دارد؟
حجم معاملات بازار اوراق در بازار جهانی نسبت به بازار سهام بیش از 130 تریلیون دلار است . این ارقام گویای جذابیت برای سرمایه گذاران نهادی و باقی صندوق ها برای فعالیت با این ابزار خواهد بود .
از دیگر اهمیت های بازار اوراق قرضه میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
ثبات درآمد – اواویت در پرداخت نسبت به سهام داران – کاهش ریسک سرمایه گذاری – ابزار محبوب تامین مالی دولتی
انواع اوراق قرضه
ارواق قرضه با اطاعات و شرایط منحصر به فردی نشر داده میشود در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم :
۱. اوراق قرضه دولتی
منتشر شده توسط دولتها برای تأمین مالی هزینههای عمومی خواهد بود . امن ترین نوع اوراق محسوب میشوند چون ریسک نکول آنها بسیار پایین است.
۲. اوراق قرضه شرکتی
منتشر شده توسط شرکت های خصوصی و عمومی خواهد بود و نرخ بهره بالا تری نسبت به اوراق دولتی دارند چون ریسک بیشتری به همراه میآورند. بر اساس رتبه اعتباری به دو دسته تقسیم میشوند:
– Investment Grade رتبه BBB- به بالا (ریسک پایین)
– High Yield / Junk Bonds رتبه زیر BBB- (ریسک بالا، بازده بالاتر)
3. اوراق قرضه با سررسید سریالی
به جای یک تاریخ سررسید واحد، چندین تاریخ سررسید متوالی دارند. مثلاً اوراق ۲۰ ساله ای که هر سال بخشی از اصل آن بازپرداخت میشود.
4. اوراق قرضه قابل تبدیل
دارنده میتواند در شرایط مشخص، اوراق را به سهام شرکت تبدیل کند. ترکیبی از ویژگیهای بدهی و سهام است.
۶. اوراق قرضه با وثیقه
با پشتوانه داراییهای مشخص (زمین، ساختمان، تجهیزات) منتشر میشوند و ریسک پایینتری دارند.
این 6 مورد انواعی از انتشار اوراق بود و ممکن هست در دسته بندی ها و شرایط دیگری با توجه به ابعاد مجموعه انتشار پیدا بکنند . جهت مشاوه در این زمینه میتوانید با کارشناسان ما در ارتباط باشید .
رابطه نرخ بهره و قیمت اوراق ( فرمول )
یکی از مهمترین مفاهیم در سرمایهگذاری اوراق قرضه، رابطه معکوس بین نرخ بهره بازار و قیمت اوراق است.
فرض کنید اوراقی با ارزش اسمی 1,000 دلار و کوپن 5 % دارید. اگر نرخ بهره بازار به 7 % افزایش یابد، اوراق شما جذابیت کمتری دارد و قیمت آن در بازار ثانویه کاهش مییابد. برعکس، اگر نرخ بهره به 3 % برسد، اوراق شما ارزشمندتر میشود.
توضیحات فرمول :
– P = قیمت اوراق
– C = پرداخت کوپن دورهای
– r = نرخ بهره بازار
– F = ارزش اسمی
– n = تعداد دورهها تا سررسید
پذیره نویسی اوراق قرضه
فرآیند انتشار اوراق قرضه از طریق پذیره نویسی به دو شکل انجام میشود :
پذیره نویسی مذاکره ای : ناشر و بانک سرمایه گذاری (پذیرهنویس) با بررسی شرایط بازار و وضعیت مالی شرکت، شرایط انتشار را توافق میکنند. این روش در اکثر انتشارهای شرکتی رایج است.
پذیره نویسی رقابتی : چندین پذیره نویس پیشنهادات خود را ارائه میدهند و ناشر بهترین شرایط را انتخاب میکند. بیشتر در انتشارهای دولتی استفاده میشود.
اوراق قرضه در مقابل سهام
ریسکهای سرمایه گذاری در اوراق قرضه
سرمایه گذاری همچون باقی سرمایه گذاری ها بدون ریسک نخواهد بود در ادامه به آن اشاره میکنیم :
ریسک نرخ بهره : با افزایش نرخ بهره ، ارزش اوراق کاهش مییابد
ریسک اعتباری (نکول) : احتمال اینکه ناشر نتواند بهره یا اصل سرمایه را بازپرداخت کند
ریسک تورم : اگر تورم از نرخ کوپن بیشتر شود، قدرت خرید واقعی سرمایهگذار کاهش مییابد.
ریسک نقدشوندگی : برخی اوراق در بازار ثانویه به راحتی معامله نمیشوند
اوراق قرضه در ایران؛ صکوک به جای Bond
در ایران به دلیل قوانین بانکداری اسلامی، اوراق قرضه متعارف (که مبتنی بر بهره است) منتشر نمیشود . به جای آن، صکوک (اوراق بهادار اسلامی) استفاده میشود که بر پایه دارایی واقعی یا قرارداد مشخص طراحی شده و از نظر شرعی مجاز است.
انواع رایج صکوک در ایران :
– اوراق مشارکت : برای تأمین مالی پروژههای مشخص
– اوراق اجاره (صکوک اجاره) : مبتنی بر قرارداد اجاره دارایی
– اوراق مرابحه : برای تأمین مالی خرید کالا
– اوراق خزانه اسلامی (اخزا) : منتشرشده توسط دولت
طبق آمار سازمان بورس، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۹۷۳ همت از طریق روش بدهی (عمدتاً صکوک) تأمین مالی انجام شد که نشاندهنده عمق و اهمیت این بازار در اقتصاد ایران است.
در صورتی که نیاز به مشاوره داشتید میتوانید با ما در ارتباط باشید
